ölümümden önceki notlar
ölümümden önceki notlar Bir metnin başlangıçları, en absürt, en etkili ya da en sıradan cümlelerin kurulduğu yerlerdir; bu giriş de sıradan olanlardan biri. Althusser, kamusal ölümünün ardından en çarpıcı metinlerden birini yazdı; otobiyografi namlanmış metinler arasında özel bir yeri var. Bazıları sonradan metnin eleştirel tonunun Althusser'in kendini aklamak için kullandığı bir araç olduğunu iddia etse de, bu her yazarın yazmayı isteyip de yazamadığı türden bir kitap. Kendisiyle barışamayanların acısıdır bu (aslında ne aptalca bir düşünce). Acım hiçbir zaman bir sevince bölünmedi, bölünmüyor. Hayatım henüz çeyrek asrını doldurmamış olsa da, uslu bir genç adam olarak sevincin nerede olduğunu, hangi ilişkilerde beni beklediğini ya da bütünlüklü bir felsefenin, yani hayatın nasıl yaşanması gerektiğinin nerede bulunabileceğini henüz çözebilmiş değilim (siyasi olarak yalnızca bir komünistim). Kendi adıma dramatik hayatımdan trajik bir kaçış beklemiyorum; intihar notu yazma isteği, bir bakıma yolun sonunda bunun beni beklediği yönünde bir yanılgıdır. Ölümden önce yaşamlarım hakkında düzgün bir metin bırakmak ise, anısız, boşa geçmiş bir hayatın birkaç tanıdığın hatıralarında heba olmaması içindir. Bu, doğal olarak narsist bir düşünce; dinlemeye değer bir hayatın niyetini taşıyor. Oysa bu konuda en başından beri bir hayal kırıklığıyım. Tarihçi olarak okuduğum hayatlara baktığımda, kendi hayatım bir mikro tarih yazımına konuk olmak için bile fazla sıkıcı. Hayatımı genel olarak bir şeyler yapmaya adadım. Elimde hep bir şey vardı. Kendimi meşgul etmediğim anlarda bile, aklımı başka şeyler düşünmeye ayıramayacak kadar meşgul ettim. Takıntılarım vardı; beni uykusuz bıraktılar. İnsanı oyalayan araya giren aşklar, dertler, dünyevi meseleler çıkmadı değil. Ama çoğunlukla yalnızca keyfimi bozdular; uğraşlarım bana bunların içinden nasıl çıkacağımı gösterdi ve huzur oradaydı. Onlara borçluyum. Kırılganlıklarımla başa çıkmanın bir yolunu hâlâ bulamadığımı biliyorum; bunlar dışarıdan bir gözlemcinin asla göremeyeceği şeyler. Kendimi kolay kolay ele veren biri olmadım; karakter yargıcı olduğunu iddia edenler için en zor sınavlardan biriyim. Az çok, dış gözün hayal gücünde nereye düştüğümü ve tanımlarında neleri seçip çıkarabileceğini biliyorum. Bana atfedilen şeylerin haksız olduğunu söyleyemem; rastgele bir bedende bu denli derin bir ruhun tezahürü değilim, ama kasıtlı olarak kamusal bir benlik yarattım, ya da böyle bir benliğe sıkıştırıldım (çünkü söz ettiğim şeyin her neyse onu duygusal olarak yenememiş olabilirim) ve gözlerin ona bakmasına izin verdim. Bu kişilik her bakımdan kuşkusuz iyi. Hile yapmayan ve başkalarının aldatılmasına izin vermeyen, bilinçli, sevecen, oldukça kayıtsız, arkadaş canlısı, siyasi bir duruşu olan, narsisizmini bu erdemlerin arasına saklayan, kederlilerle yas tutan ve mutlulukta gülümseyen, az çok karakter sahibi biri. Azami hassasiyetle düşünülmüş ya da ele alınmış bir karakterden söz etmiyoruz. Bunu kişisel bir yük olarak üstlenmemiş olmam bana tuhaf gelmiyor (herkesin bunu yapmaya çalıştığını varsayıyorum). Toplumsal tasarım üzerinde çalışan faşistlerin naif, zalim düşünceleri, "doğru birey"i yaratma çabasına düşenler (bu ülkede reçetesini bulabiliriz), devlete ve ırka bağlı bireylerden oluşan bir ulus için bireyselik felsefesi, izini bir şekilde sürebileceğiniz "modern centilmen" hayali, İngiliz centilmeninin okullarda ve kışlalarda yaratmaya çalıştığı karakter inşası ve şimdi sosyal medyayla gelen "havalı insan" yaratımı, ancak aletimi dikleştirebilir. Aksine, ruhumun dolaştığı denizlerden istediği gibi geçmesini istiyorum. Bu yüzden, hiç böyle biri olmadığım için, etkileyici de değilim sanırım. Zihinlerdeki kalıplara uymadığım için estetik kaygılardan da uzağa düşüyorum. Bunun peşinden koşmadım; her kalpte göçebe olmak benim için daha tercih edilirdi. Ama durumlar her zamankinden daha inatçı olabilir. Ayrılık anında, kalbimde asla filizlenmesine izin vermek istemediğim şeylerin sinsice kök saldığını keşfetmek, ölümden farksızdır. "İnsani erdemler" diyebileceğimiz her şeyden nefret ediyorum; "bunlar üzerimizdeki feodal düzenin kültürel kalıntıları; aileyi, devleti, mülkiyeti, Tanrı'yı, bize giydirilen bu deli gömleğini yıkın. İnsan olmanın dayanılmaz ağırlığı altında eziliyorum; bırakın oksijen koklayayım." Bunlar dramatik eşikler; hep yazma arzumla çakışan tekinsiz anlar; içimdeki sessizliğin gürültüye, bastırılmış sanrıların sözcüklere zorlandığı anlar. Zihnimin köşelerinde biriken tortunun yüzeye çıktığı ve kendimle yüzleşmekten başka çıkış kalmadığı bu kırılma noktalarında, kalem sanki kâğıdı değil, kendi etimi deliyor. İşte tam da bu kriz anlarında, anlaşılır bir iz bırakmak için aceleyle sözcüklere sığınırım; çünkü yalnızca böyle anlarda yazmak, dağılmakta olan bir benliği bir arada tutmanın tek beyhude çaresi gibi görünür. En tarif edilemez, en hastalıklı hazlarım, zihnimi ve ilgimi tamamen esir alan, varlığımı adeta tek bir odağa felç eden yeni bir şeyin ani keşfi anlarında saklıdır. Zihnimin dizginlerini büyük bir teslimiyetle bilmeden feda ettiğim bu saplantılı tutku anları, beni gündelik hayatın sığ sürüklenişinden koparır. Bir düşüncenin, bir konunun ya da bana uykusuz bir gece kaybettiren bir saplantının bilincimi tamamen ele geçirme biçimi, benim için biçilmiş sahte kimliklerden, dış dünyanın kaba gürültüsünden ve ruhumu kemiren meşgalelerden kaçabildiğim tek sığınaktır.